Dieta na poprawę odporności to coś, czemu warto się przyjrzeć przede wszystkim jesienią i zimą. W tych porach roku chorujemy częściej, dlatego Twój organizm potrzebuje pomocy na co dzień. Przeczytaj, czego nie powinno zabraknąć w diecie na odporność.
Czego dowiesz się z tego artykułu:
- Co sprawia, że jesień i zima to czas infekcji?
- Jak zadbać o odporność za pomocą diety?
- Kilka pomysłów na wsparcie immunologii.
Dlaczego jesienią i zimą Twój organizm częściej choruje?
Przyczyn zwiększonej zachorowalności w okresie jesienno-zimowym można dopatrywać się w mniejszej ekspozycji na słońce i obniżonej syntezie witaminy D. To także częstsze przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie łatwiej gromadzą się patogeny i częste wahania temperatur. Trudno też zaprzeczyć, że jesienią i zimą rzadziej sięgamy po świeże warzywa i owoce, a to one są głównym nośnikiem witamin i przeciwutleniaczy.
Wszystko to sprawia, że odporność organizmu jest narażona na duże obciążenia. Twój układ immunologiczny może sobie z nimi nie poradzić, jeśli mu nie pomożesz. Choć na przeziębienia najczęściej zapadają dzieci, seniorzy i osoby z chorobami współistniejącymi, wzmocnienie odporności ma znaczenie dla każdego z nas, jeśli nie chcesz średnio raz na dwa tygodnie odwiedzać lekarza.
Jak zadbać o układ odpornościowy dietą?
Wzmocnienie organizmu za pomocą diety wymaga różnorodności. Unikaj monotonii w diecie, nawet jeśli wymaga to częstszych wizyt w sklepie i szukania przepisów na siłę. Brakuje Ci pomysłów w kuchni? Zachęcam Cię do pobrania i przetestowania mojej aplikacji dietetycznej. Znajdziesz w niej setki pomysłów na pyszne i zdrowe dania, które dostarczą Ci wszystkich niezbędnych składników.
Świeże warzywa i owoce
O znaczeniu świeżych warzyw i owoców raczej nie trzeba nikogo przekonywać. WHO rekomenduje minimum 400 g warzyw w ciągu dnia podzielonych na 5 porcji (do każdego posiłku 80 g). Dostarczają one nie tylko witamin, ale także antocyjany, flawonoidy, izoflawony. Zwracaj uwagę przede wszystkim na produkty zawierające witaminę C i witaminę A. To może być np.:
- papryka,
- brokuły,
- brukselka,
- kalafior,
- szpinak.
Witaminę A dostarczają m.in. marchew, rzepa, szpinak, słodkie ziemniaki. Paruj je z tłuszczami nienasyconymi (np. oliwą z oliwek, olejem lnianym), aby zwiększyć przyswajalność.
Tak długo, jak to możliwe, wybieraj produkty od lokalnych dostawców. Dojrzewają one w naturalnych warunkach, więc dostarczają więcej składników odżywczych.
Chcesz przejść na wegetarianizm lub weganizm? Pomogę Ci opracować zbilansowaną dietę roślinną.
Fermentowane produkty mleczne
Stałym elementem diety powinny być produkty fermentowane. Dostarczają one zdrowych bakterii m.in. z rodziny Lactiplantibacillus plantarum, L. delbrueckii subsp. bulgaricus, L. acidophilus. Te mikroorganizmy wspierają Twoją naturalną florę bakteryjną.
Sięgaj po jogurty, kefiry, maślanki, zsiadłe mleko, naturalne kiszonki (od kimchi po zwykłe kiszone ogórki). Nadużywanie leków (w szczególności NLPZ) i stosowanie antybiotyków prowadzi do dysbiozy, czyli zaburzenia składu ilościowego lub jakościowego mikroflory. Stąd już tylko krok do stanów zapalnych układu pokarmowego.
Tłuste ryby morskie jak makrela, śledź lub łosoś nie tylko dostarczają dużej ilości łatwoprzyswajalnego białka. To także doskonałe źródło witaminy D, która reguluje funkcjonowanie układu odpornościowego. W jaki sposób?

Kwasy tłuszczowe na wzmocnienie odporności organizmu
Przede wszystkim zwiększa produkcję peptydów przeciwdrobnoustrojowych, katelicydyny i beta-defensyny. Zwiększa również aktywność makrofagów, białych ciałek krwi odpowiedzialnych za walkę z patogenami. Pozytywnie wpływa na regulację komórek B i T układu immunologicznego.
Czy wiedziałeś, że:
Obecnie zaleca się suplementację witaminą D przez cały rok. Jeśli jednak latem spędzasz dużo czasu na świeżym powietrzu (np. pracujesz fizycznie, biegasz lub jeździsz na rowerze) przyjmowanie suplementów z witaminą D nie jest aż tak ważne.
Czosnek i cebula
Jesienią i zimą sięgaj po źródła siarczków organicznych. Zwiększają one produkcję glutationu, silnego przeciwutleniacza, wykazują działanie przeciwdrobnoustrojowe i bakteriobójcze. Znajdziesz je m.in. w czosnku i cebuli (w mniejszym stężeniu również w porze i szczypiorku).
To ważne:
Aby czosnek wspierał Twoją odporność, rozgnieć go i zaczekaj około 5 minut. Ten czas jest wymagany, aby allina została przekształcona w biologicznie aktywną allicynę. Bez tego tylko niepotrzebnie podrażnisz żołądek.
Węglowodany na wzmocnienie organizmu
Aby wspierać odporność, zadbaj o wysokiej jakości węglowodany złożone. To nie tylko energia w czystej postaci, ale także cynk i selen o działaniu antyoksydacyjnym. Dodawaj do menu kasze, płatki owsiane, wyroby pełnoziarniste.

Co jeść na odporność – gotowe przepisy
Dieta wzmacniająca odporność powinna być różnorodna, aby wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu. Polecam Ci:
- koktajle owocowe na bazie jarmużu i cytrusów,
- owsiankę z borówkami, imbirem i miodem (koniecznie tym naturalnym!),
- zupę krem z dyni, to bogate źródło witamin i minerałów (witamina C, witamina E, beta-karoten),
- pieczonego łososia z kaszą perłową i brokułem gotowanym na parze.
Nie zapominaj też o roli aktywności fizycznej, która wspiera organizm w walce z infekcjami. Regularne bieganie, pływanie lub siłownia mobilizują układ immunologiczny.
Codzienna dieta na wzmocnienie odporności jest filarem Twojego zdrowia. Sięgając po lokalne produkty, możesz znacząco wzmocnić układ immunologiczny bez drenowania portfela. Warto konsultować wątpliwości z ekspertem, aby przez chłodne miesiące przejść w pełnym zdrowiu. Zachęcam Cię do konsultacji dietetycznych.
FAQ:
Q: Czy mogę zastąpić warzywa świeże mrożonkami?
A: Warzywa mrożone są lepsze niż niejedzenie warzyw. Nie zastąpią jednak świeżych produktów.
Q: Jak często jeść tłuste ryby morskie?
A: Brytyjska służba zdrowia NHS zaleca jedzenie tłustych ryb morskich raz lub dwa razy w tygodniu.
Bibliografia:
- Maseda D, Ricciotti E. NSAID-Gut Microbiota Interactions. Front Pharmacol. 2020 Aug 7;11:1153;
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Odżywianie dla budowania odporności, dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/odzywianie-dla-budowania-odpornosci/;
- Zhang FQ, Chen J, Fan H. Eating for immunity: how diet shapes our defenses. Curr Opin Immunol. 2024 Dec;91:102486.