Przewód pokarmowy człowieka wypełniają biliony drobnoustrojów. Wśród nich są nie tylko patogeny, ale przede wszystkim mikroorganizmy o działaniu prozdrowotnym. Ogół tej mikroflory jelitowej nosi nazwę mikrobioty. Przeczytaj, dlaczego różnorodność i stabilność mikrobioty ma znaczenie dla całego organizmu, czym jest dysbioza jelitowa i jak sobie z nią radzić.
Czym jest mikrobiota jelitowa?
Mikrobiota jelitowa to wszystkie drobnoustroje zasiedlające Twój przewód pokarmowy. Wśród nich znajdują się bakterie, archeony, grzyby, protisty oraz glony. Skład mikrobioty jelitowej jest niezwykle zróżnicowany. Szacuje się, że samych tylko rodzajów bakterii u człowieka występuje ponad 15 tysięcy rodzajów.
Flora bakteryjna jelit zmienia się w trakcie całego życia i zależy od wielu czynników. Wśród nich najważniejsze są:
- wiek,
- dieta,
- aktywność fizyczna
- przyjmowane antybiotyki,
- warunki panujące w jelitach (odczyn pH, poziom tlenu),
- sposób narodzin.
Ten złożony ekosystem odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Nie bez powodu jelita często określa się „drugim mózgiem” człowieka. Wystąpienie dysbiozy jelitowej przy takich chorobach jak zespół jelita nadwrażliwego może doprowadzić nawet do rozwoju depresji!
U zdrowego człowieka różnorodność bakterii jelitowych jest bardzo duża, ale dominują w niej bakterie typu Bacterioidetes, Firmicutes, Proteobacteria, Fusobacteria, Tenericutes, Actinobacteria oraz Verrucomicrobia, stanowiąc ponad 90% całej
populacji mikrobiomu.
Czy wiedziałeś, że…
Łączna sucha masa bakterii tworzących mikrobiotę jelitową waży ponad 1 kg i zasiedla organizm już w momencie narodzin.
Chcesz porozmawiać o dolegliwościach ze strony układu pokarmowego? Umów się na konsultację. Opowiem Ci, jak dbać o mikrobiotę.
Dlaczego mikroflora jelitowa jest ważna? Poznaj 7 powodów
Zdrowy styl życia pozwala zadbać o równowagę ilościową i jakościową bakterii jelitowych. Jest to niezwykle istotne, ponieważ od stanu mikrobioty zależy Twoje zdrowie i samopoczucie. Dlaczego tak jest?
- Mikrobiota jelitowa wpływa na procesy metaboliczne i trawienie, a także produkcję insuliny i regulację wrażliwości na insulinę.
- Skład i proporcje bakterii modyfikują działanie układu odpornościowego,
- Długotrwała dysbioza jelitowa wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wielu chorób – alergii, nieswoistego zapalenia jelit, chorób sercowo-naczyniowych, otyłości, cukrzycy, chorób autoimmunologicznych, a nawet chorób nowotworowych,
- Flora jelitowa wpływa na zdrowie psychiczne, zmniejszając podatność na stres,
- Zdrowa mikrobiota pozwala efektywnie metabolizować wiele leków,
- prawidłowe funkcjonowanie mikrobioty jest istotne dla produkcji niektórych witamin – głównie z grupy B oraz witaminy K,
- w jelicie grubym dochodzi do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych – to źródło energii, ale też wsparcie dla bariery jelitowej i układu immunologicznego.
Jak widzisz, gatunki bakterii, które wchodzą w skład mikrobioty jelitowej, decydują nie tylko o zdrowiu jelit, ale o funkcjonowaniu organizmu w ogóle.
Czy wiedziałeś, że…
Zaburzenia mikrobioty bakteryjnej jelit może znacząco obniżać Twoje osiągi w sporcie. Nieregularna perystaltyka jelit i obniżone przyswajanie składników odżywczych oddziałują na jakość treningów

Jak rozpoznać dysbiozę jelitową i zaburzenia mikrobioty jelitowej?
Dysbioza jelitowa to stan, którym skład ilościowy lub jakościowy mikrobiomu odbiega od prawidłowego. Aby ją stwierdzić, musisz zlecić odpowiednią diagnostykę laboratoryjną. Pamiętaj, nie każdy stres i ból brzucha od razu oznacza, że mikrobiota jelit cierpi. Aby doprowadzić do dysbiozy, trzeba się trochę „postarać”.
Głównymi czynnikami ryzyka są dieta uboga w błonnik pokarmowy, długotrwałe stosowanie antybiotyków, przewlekły stres fizyczny lub psychiczny, palenie tytoniu i częste spożywanie alkoholu. W ten sposób niszczysz różnorodność bakterii i zwiększeniu ulega udział patogenów zasiedlających jelita.
Rozważ badanie mikrobioty jelitowej, jeżeli dostrzegasz u siebie:
- nawracające bóle brzucha,
- zaparcia lub biegunki,
- brak apetytu,
- utratę masy ciała,
- zgagę,
- powtarzające się infekcje ze strony układu oddechowego lub moczowo-płciowego.
Podstawą w równowadze mikrobioty jest zdrowa i zbilansowana dieta. Jeśli nie masz czasu gotować, sprawdź moją aplikację dietetyczną. Znajdziesz w niej setki prostych i smacznych przepisów.

Wsparcie dla mikrobioty jelitowej – o czym pamiętać?
Wielu moich podopiecznych borykało się ze stanem zapalnym układu pokarmowego. Często już drobne korekty w diecie pozwalają szybko zobaczyć wymierne rezultaty. Pamiętaj, aby uzupełniać dietę o fermentowane produkty (np. kefiry, maślanka, kapusta kiszona, kimchi). Zawierają one żywe kultury bakterii wspierające mikrobiotę jelitową.
Zamień białe pieczywo i ryż jaśminowy oraz biały makaron na pełnoziarniste produkty zbożowe. Dostarczają nie tylko błonnika, ale również wiele witamin i minerałów. Nie zapominaj o nawadnianiu organizmu, które ma ogromny wpływ na jakość trawienia.
Po antybiotykoterapii pożyteczny może okazać się probiotyk (a jeszcze lepiej synbiotyk, czyli połączenie probiotyku z prebiotykiem). Pomaga odżywić pożyteczne bakterie i uregulować metabolizm.
Potrzebujesz pomocy w ułożeniu diety na co dzień? A może trenujesz, ale czujesz, że odżywianie hamuje Twoje rezultaty – Skontaktuj się ze mną i powiedz, jak mogę Ci pomóc!
Pytania i odpowiedzi:
Q: Czy zaburzenia mikrobioty mogą prowadzić do rozwoju zespołu jelita drażliwego?
A: Tak, mniejsza różnorodność prozdrowotnych mikroorganizmów przyczynia się do rozwoju stanu zapalnego. W dłuższej perspektywie może to skutkować chorobami zapalnymi jelit.
Q: Czy regularna aktywność fizyczna wspiera mikrobiotę?
A: Regularny ruch o umiarkowanej intensywności promuje rozwój bakterii odpowiedzialnych m.in. za produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. W przypadku bardzo intensywnego wysiłku jak biegi ultra lub triathlon ta zależność nie jest już tak oczywista.
Bibliografia:
- Ziółkowska S. i in., Mikrobiota jelitowa – nieoceniony strażnik odporności i witalności organizmu, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2022, Tom 28, Nr 1, 8–14;
- de Vos WM, Tilg H, Van Hul M, Cani PD. Gut microbiome and health: mechanistic insights. Gut. 2022 May;71(5):1020-1032;
- Al Bander Z, Nitert MD, Mousa A, Naderpoor N. The Gut Microbiota and Inflammation: An Overview. Int J Environ Res Public Health. 2020 Oct 19;17(20):7618.