Jeśli chcesz, aby Twój trening był efektywny, musisz zadbać o paliwo dla swojego organizmu. Organizm człowieka wykorzystuje w tym celu przede wszystkim węglowodany i tłuszcze. W tym artykule wyjaśnię Ci, dlaczego nie musisz się bać „węgli” i ile ich potrzebujesz.
Czego dowiesz się z tego artykułu:
- Węglowodany to podstawowe paliwo podczas Twoich treningów.
- Bazuj na węglowodanach złożonych, ale nie unikaj za wszelką cenę węgli prostych.
- Na czym polega carb loading w diecie biegacza?
Dlaczego Twój organizm potrzebuje węglowodanów?
Gospodarka energetyczna w organizmie człowieka opiera się na tzw. kontinuum energetycznym. To przenikające się procesy biochemiczne, których celem jest wytwarzanie energii z różnych substratów i utrzymanie ciągłości dostaw tej energii.
Im mniej intensywnie trenujesz, w tym większym stopniu Twój organizm jest w stanie wykorzystać tłuszcze jako źródło energii. Maksymalizacja wykorzystania tłuszczów następuje w okolicach 60-70% HR Max. Po przekroczeniu tego progu drastycznie zaczyna rosnąć zapotrzebowanie na glukozę (zarówno w stanie wolnym z krwi, jak i pod postacią glikogenu).
Dla przeciętnego biegacza-amatora oznacza to, że do realizacji większości treningów musi zadbać o dostarczenie odpowiednio dużej ilości węglowodanów.
Są one także potrzebne do odnowy potreningowej (tzw. superkompensacji), przyspieszenia syntezy glikogenu (żebyś mógł biegać częściej) oraz regulacji hormonalnej (węglowodany spożyte potreningowo powodują m.in. wydzielanie anabolicznej insuliny, przyczyniają się do obniżenia poziomu kortyzolu i zwiększenia wydzielania testosteronu).
Zadbaj o dietę, z którą przygotujesz się do wymarzonych zawodów. Umów się na indywidualną konsultację i porozmawiajmy!
Węglowodany proste
Staraj się ograniczyć węglowodany proste do około 10-15% całkowitej podaży cukrów. Powinny znaleźć się przede wszystkim w posiłku okołotreningowym. Ich nadmiar w diecie może powodować wahania cukru we krwi i uczucie senności po posiłku oraz niekontrolowane odkładanie się tkanki tłuszczowej. Na około 30-60 minut przed biegiem polecam Ci np. wafle ryżowe z dżemem, bajgiel z kajmakiem, żelki. To także dobry posiłek, jeśli trenujesz wcześnie rano i nie masz czasu spożyć „pełnego” posiłku.
Węglowodany złożone
Węglowodany złożone powinny stanowić 80-90% całkowitej podaży cukrów. Ze względu na złożoną budowę cząsteczek wspierają stabilny poziom energii, pozwalając na wykonanie długich biegów ze stałą intensywnością. Uważaj na nadmiar błonnika, który może podrażniać jelita. Węglowodany złożone polecam spożyć na 2-3 godziny przed wysiłkiem, aby nie obciążać układu pokarmowego w trakcie biegu.
Czy wiedziałeś, że:
Po treningu zaleca się spożycie posiłku, w którym znajdują się węglowodany oraz białko w proporcji 3:1-4:1. W ten sposób optymalizujesz resyntezę glikogenu.
Ile węglowodanów powinno znaleźć się w diecie biegacza?
Ilość makroskładników zawsze wyliczam indywidualnie, uwzględniając Twój wiek, płeć, objętość i intensywność treningu. Nie istnieje „odpowiednia ilość” węgli, która pozwoli efektywnie odnowić zapasy glikogenu w mięśniach.
Przyjmuje się, że dieta biegacza w dni treningowe powinna dostarczać od 6 do nawet 10 g węglowodanów na kilogram masy ciała. Posiłek bogaty w węglowodany należy uzupełnić o źródło białka i niewielką ilość tłuszczów dla pełnej efektywności.
W przypadku długich jednostek warto zadbać o podaż węglowodanów w trakcie treningu. Sięgaj po żele energetyczne, napoje izotoniczne, batony. Bez trudu przygotujesz też domowe przekąski.

Czy w diecie dla biegacza ultramaratończyka mogę zrezygnować z węglowodanów?
W sieci, a nawet wielu książkach popularyzujących bieganie często można natknąć się na informację, że biegacze długodystansowi mogą stosować dietę ketogeniczną, rezygnując niemal całkowicie ze spożycia węglowodanów.
W rzeczywistości jest to duży skrót myślowy, który dotyczy biegaczy z elity o doskonale zaadaptowanym organizmie i odpowiednich predyspozycjach genetycznych. W przypadku przeważającej większości amatorów i biegaczy średnio zaawansowanych odejście od „węgli” się nie sprawdzi, ponieważ Twoje ciało nie jest w stanie wystarczająco sprawnie przetwarzać tłuszczów w energię – bieg musiałby się odbywać w naprawdę bardzo wolnym tempie i przy niskim tętnie.
Jak włączyć węglowodany do diety biegacza?
O źródła węglowodanów w diecie jest bardzo łatwo, problemem jest raczej oddzielenie „dobrych” węgli od „złych węgli”. Zwróć uwagę, aby włączać do menu takie produkty jak:
- makaron – najlepiej pełnoziarnisty,
- ryż – brązowy, basmati, dziki,
- płatki zbożowe – najczęściej owsianka,
- nasiona roślin strączkowych – soczewica, ciecierzyca, fasola, groch,
- owoce – biegacze chętnie sięgają po banany z uwagi na ich wysoką gęstość energetyczną.
Bezpośrednio po treningu możesz zjeść lekkostrawny posiłek bogaty w węglowodany proste, ponieważ kluczowe jest dostarczenie organizmowi łatwo dostępnej energii. Kompletny posiłek złożony z węgli złożonych, białka i tłuszczu może zaczekać 1-2 godziny, aby Twoje jelita mogły go przyswoić.
Wiesz, co jeść, ale nie masz pomysłu na posiłki? Koniecznie sprawdź moją aplikację dietetyczną. Znajdziesz tam setki gotowych przepisów, a którymi poprawisz swoje wyniki sportowe.

Czy pasta party naprawdę działa?
Legendarne „pasta party” to element strategii ładowania węglowodanami, która polega na okresowym zwiększeniu spożyciu cukrów w celu maksymalizacji stężenia glikogenu o nawet kilkanaście procent. Istnieją różne strategie carb-loadingu, w tym uwzględniające i nieuwzględniające wcześniejszego wypłukiwania glikogenu.
Niezależnie od tego, który model wybierzesz, pamiętaj, aby mimo wszystko kontrolować spożycie węgli. Jeśli nagle zjesz ich dużo więcej, niż zazwyczaj, może to skończyć się problemami żołądkowymi na trasie. Badania potwierdzają skuteczność carb loadingu dla wysiłków trwających dłużej niż 90 minut. Skorzystają z niego maratończycy i ultrasi, ale półmaraton dla wytrenowanych osób trwa zbyt krótko.
Jeśli przygotowujesz się do zawodów lub po prostu chcesz trenować coraz efektywniej, dobrze dobrana dieta to klucz do sukcesu. Jako dietetyk z wieloletnim doświadczeniem wspieram żywienie biegaczy. Sama również biegam, więc wiem, które rozwiązania działają w praktyce.
Pytania i odpowiedzi:
Q: Boję się jeść duże ilości węglowodanów z uwagi na ryzyko wzrostu wagi. Czy to zasadne?
A: Do przyrostu masy ciała prowadzi przede wszystkim nadwyżka kaloryczna, a nie samo spożycie węglowodanów. W przypadku osób, które regularnie trenują, spożycie zbyt dużej ilości tego makroskładnika jest raczej mało prawdopodobne.
Q: Po zjedzeniu żelu energetycznego czuję, że jelita są podrażnione. Dlaczego tak się dzieje?
A: Przyczyn może być wiele – od nadmiernej koncentracji węglowodanów, przez obecność kofeiny, aż po podrażnienie układu nerwowego. Zwłaszcza początkujący biegacze powinni testować suplementy na treningu biegowym, a nie podczas zawodów.
Bibliografia:
- Naderi A, Gobbi N, Ali A, Berjisian E, Hamidvand A, Forbes SC, Koozehchian MS, Karayigit R, Saunders B. Carbohydrates and Endurance Exercise: A Narrative Review of a Food First Approach. Nutrients. 2023 Mar 11;15(6):1367;
- Leandra Caline dos Santos, Crislane de Moura Costa, Rayane Carvalho de Moura, Valmir Oliveira Silvino, Marcos Antonio Pereira dos Santos, Amanda de Castro Amorim Serpa Brandão, Effects of carbohydrate supplementation on the performance of endurance athletes: A systematic review, Clinical Nutrition ESPEN, Volume 68, 2025;
Cao, W.; He, Y.; Fu, R.; Chen, Y.; Yu, J.; He, Z. A Review of Carbohydrate Supplementation Approaches and Strategies for Optimizing Performance in Elite Long-Distance Endurance. Nutrients 2025, 17, 918.