Jeśli regularnie uprawiasz dyscypliny wytrzymałościowe jak bieganie lub kolarstwo, z pewnością nie raz słyszałeś, że za wszelką cenę trzeba zredukować wagę, wtedy wyniki się poprawią. Więc jesz coraz mniej, omijasz posiłki, a wyników jak nie było, tak nie ma. Są za to kontuzje, zaburzenia hormonalne i słabość. Przeczytaj o zespole RED-S.
Zapamiętaj:
- Odpowiednia podaż energii jest niezbędna dla utrzymania efektywności treningów.
- Zespół RED-S może dotyczyć każdego sportowca, także amatora.
- Niska podaż energii prowadzi do wielu zaburzeń. Reaguj na nie niezwłocznie!
Czym jest względny niedobór energii w sporcie?
Zespół względnego niedoboru energii w sporcie (Relative Energy Deficiency in Sport, RED-S) jest związany z niską dostępnością energii. Może dotyczyć sportowców na każdym poziomie zaawansowania niezależnie od płci i występuje w sytuacji, kiedy podaż energii jest znacznie mniejsza od zapotrzebowania organizmu.
Z reguły wynika z intensywnego okresu treningowego, nierzadko połączonego z próbami stosowania diety redukcyjnej. Innymi słowy – jesz mało, a ćwiczysz dużo.
Pierwsze prace na temat RED-S pojawiły się ponad 30 lat temu i wtedy problem nazywano triadą sportsmenek (The Female Athlete Triad) z uwagi na fakt, że zaobserwowano go u kobiet. Obecna nazwa została wprowadzona do użytku dopiero w 2014 roku przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski.
Kto jest najbardziej narażony na RED-S?
O zespole RED-S mówi się, kiedy dostępność energii wynosi mniej niż 45 kcal na każdy kilogram beztłuszczowej masy ciała (FFM, Fat Free Mass). Ten poziom jest uważany za minimum pozwalające na utrzymanie funkcji fizjologicznych u osób aktywnych fizycznie.
W swojej praktyce zespół RED-S dostrzegam przede wszystkim u osób trenujących dyscypliny wytrzymałościowe, w których niska waga wydaje się przemawiać za lepszymi wynikami jak bieganie długodystansowe, kolarstwo, triathlon, sporty walki. Cierpią na niego także sportowcy uprawiające dyscypliny, gdzie ważny jest aspekt estetyczny – łyżwiarstwo figurowe, taniec towarzyski, skoki narciarskie.
Regularnie trenujesz, ale widzisz, że rezultaty stoją w miejscu? Skorzystaj z mojej pomocy. Umów się na konsultację dietetyczną. Popracujmy nad Twoją kondycją od kuchni!
Czy wiedziałeś, że…
Pomimo rosnącej popularności biegów ultra, nadal wiele osób gubi się w zasadach racjonalnego odżywiania. Według danych z 2025 roku nawet 65% ultrasów boryka się lub jest narażonych na zespół RED-S.

Jak rozpoznać syndrom RED-S?
Zespół RED-S nie objawia się w specyficznie, ale raczej jako zwiększone ryzyko wystąpienia różnego rodzaju zaburzeń. Naukowcy w 2014 roku w czasopiśmie opublikowali British Journal artykuł poświęcony najczęstszym objawom RED-S. Podzielili je na dwie grupy – związane z efektywnością treningów oraz stanem zdrowia.
Wpływ RED-S na jakość treningów
W tej grupie objawów wskazywano na:
- obniżoną wytrzymałość,
- zwiększone ryzyko kontuzji,
- obniżone koordynacja, koncentracja i ocena sytuacji,
- obniżoną siłę mięśniową,
- zmniejszone zapasy glikogenu,
- zmniejszoną adaptację treningową.
Niezależnie od tego, czy jesteś zawodowym sportowcem czy amatorem, zbilansowane odżywianie stanowi filar Twojego sukcesu. Sprawdź moją aplikację mobilną, która pomoże Ci gotować zdrowo, mądrze i szybko.
Wpływ RED-S na ciało
Niedobór energii to nie tylko słabsze wyniki sportowe. RED-S wpływa na Twoje ciało w sposób kompleksowy. Większość zawodników, którzy borykają się z tym problemem, obserwuje u siebie:
- zaburzenia odżywiania,
- wahania hormonów,
- spowolniony metabolizm,
- zmniejszoną gęstość mineralną kości (i zwiększone ryzyko osteoporozy),
- utratę masy mięśniowej,
- osłabienie układu odpornościowego i częstsze infekcje,
- zaburzenia nastroju.
U kobiet dodatkowo mogą pojawić się zaburzenia miesiączkowania i trudności z zajściem w ciążę.

Jak uniknąć ryzyka niedoboru energii i kontuzji – prawidłowe żywienie
Zdiagnozowanie zespołu RED-S to przesłanka do natychmiastowej zmiany sposobu odżywiania. Celem powinno stać się przywrócenie prawidłowej masy ciała, regulacja hormonalna oraz wypracowanie nawyków sprzyjających utrzymaniu zbilansowanej diety.
Przede wszystkim zadbaj o odpowiednią gęstość energetyczną posiłków. Wskazane wyżej 45 kcal/kilogram FFM to niezbędne minimum, aby Twój organizm mógł adaptować się do obciążeń. Jeśli jednak ćwiczysz wyjątkowo dużo albo łączysz kilka dyscyplin (np. triathlon, duathlon, crossfit), niezbędne może być zwiększenie podaży energetycznej.
Pamiętaj, że liczą się nie tylko kalorie, ale także dostęp składników mineralnych – cynk, magnez, potas, witaminy z grupy B, witamina D i wiele więcej. Są to związki nie do przecenienia z punktu widzenia zdrowia.
Niezbędna może okazać się współpraca z wykwalifikowanym dietetykiem sportowym, który ułoży dietę i będzie czuwał nad rezultatami planu żywieniowego.
Masz pytania lub wątpliwości dotyczące swojej diety? Jako dietetyk oferuję wsparcie żywieniowe dla osób aktywnych fizycznie. Pomogę Ci ułożyć dietę, która uwzględnia Twoje realne obciążenie treningowe – bez szacunków z zegarka sportowego i zgadywania.
FAQ:
Q: Zdiagnozowano u mnie RED-S. Czy muszę wstrzymać treningi?
A: Nie ma takiej potrzeby. Aktywność fizyczną można kontynuować, choć przejściowo potrzebne może być zmniejszenie jej intensywności lub objętości.
Q: Pomimo odpowiedniej podaży kalorycznej wyniki sportowe stoją w miejscu. Co może być tego przyczyną?
A: Na wydolność organizmu wpływa wiele czynników, w tym dostępność witamin i minerałów, nawodnienie, stan psychiczny, sen. Niezbędne mogą być dodatkowe badania.
Bibliografia:
- Colangelo J, Smith A, Henninger K, Buadze A, Liebrenz M. Exploring the presentation of REDs in ultra endurance sport: a review. J Eat Disord. 2025 Sep 26;13(1):210;
- Mountjoy M, Sundgot-Borgen J, Burke L, Carter S, Constantini N, Lebrun C, Meyer N, Sherman R, Steffen K, Budgett R, Ljungqvist A. The IOC consensus statement: beyond the Female Athlete Triad–Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S). Br J Sports Med. 2014 Apr;48(7):491-7;
- Angelidi AM, Stefanakis K, Chou SH, et al. Relative Energy Deficiency in Sport (REDs): Endocrine Manifestations, Pathophysiology and Treatments. Endocr Rev. 2024 Sep 12;45(5):676-708