Okazjonalne wzdęcia, bóle brzucha lub zaburzenia rytmu wypróżnień mogą zdarzyć się każdemu. Czasami wystarczy zaniedbać nawodnienie lub nadmiernie ograniczyć spożycie błonnika. Co jednak w sytuacji, kiedy układ pokarmowy regularnie daje o sobie znać dolegliwościami? Przeczytaj, jak rozpoznać typowe objawy stanów zapalnych jelit i jak modyfikować jadłospis, aby ograniczyć ich ryzyko.
Zapamiętaj:
- Nie wszystkie dolegliwości jelitowe muszą oznaczać chorobę.
- Wiele problemów związanych z trawieniem pomaga rozwiązać spersonalizowana dieta.
- Jeżeli dostrzegasz u siebie alarmujące objawy – niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
Objawy zaburzeń jelitowych – na co zwrócić uwagę?
Przede wszystkim pamiętaj, że nie wszystkie dolegliwości jelitowe muszą od razu oznaczać chorobę. Bóle brzucha, wzdęcia, zgaga, zaparcia lub biegunki to najczęstsze objawy niezbilansowanego odżywiania. Jeśli takie objawy występują sporadycznie, z reguły nie jest to powód do niepokoju.
Z klasycznymi dolegliwościami można uporać się często łatwo i bez potrzeby interwencji medycznej. Oceniając sposób odżywiania się swoich podopiecznych, przede wszystkim zwracam uwagę na:
- skład, objętość i częstotliwość spożywania posiłków,
- poziom spożycia włókna pokarmowego,
- dbałość o nawodnienie organizmu,
- poziom aktywności fizycznej,
- znane nietolerancje lub alergie pokarmowe,
- przyjmowane leki lub suplementy diety,
- aktualny stan zdrowia i wyniki badań diagnostycznych.
Kluczową rolę w ocenie zaburzeń ze strony układu pokarmowego odgrywa ustalenie ich etiologii. Jeśli uważasz, że odżywiasz się prawidłowo, a mimo to dolegliwości żołądkowo-jelitowe nie ustępują, skontaktuj się ze mną. Pomogę Ci znaleźć przyczynę problemu.
Czy wiesz, że:
Przewód pokarmowy równie źle znosi zbyt niską podaż błonnika, jak i jego nadmiar. Każdy składnik diety powinien być spożywany w odpowiedniej ilości.

Poznaj najczęstsze choroby jelit
Jeżeli alarmujące objawy ze strony układu pokarmowego utrzymują się nadal pomimo personalizacji diety, rozważ konsultację z lekarzem. Specjalistyczna diagnostyka jest niezbędna, aby potwierdzić wystąpienie choroby. W swojej praktyce najczęściej spotykam się z takimi jednostkami jak:
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- zespół jelita drażliwego (IBS),
- choroba Leśniowskiego-Crohna,
- rozrost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO),
- nowotwór jelita grubego,
- nieswoiste zapalenie jelit.
Każda z tych chorób wymaga odmiennego podejścia do odżywiania osoby chorej. Ważne przy tym jest kierowanie się nie tylko medycznymi wytycznymi, ale również indywidualnymi preferencjami. W przeciwnym razie utrzymanie prawidłowego modelu odżywiania będzie ciągłą walką ze sobą, a w dobrze ułożonej diecie nie o to chodzi.
Czy wiesz, że:
U kobiet IBS diagnozuje się nawet dwukrotnie częściej niż u mężczyzn. Borykasz się ze zmienną konsystencją stolca, uczuciem niepełnego wypróżnienia i bólem brzucha? Koniecznie zadbaj o właściwe badania!
Moim zadaniem jest stworzenie jadłospisu, który będzie dopasowany do Twojego stanu zdrowia i tego, co lubisz. Umów się na konsultację lub skorzystaj z aplikacji dietetycznej, w której znajdziesz setki pomysłów na szybkie w przygotowaniu, zdrowe i smaczne dania.
Dlaczego dolegliwości jelitowe mogą być groźne?
Przewlekłe choroby jelitowe to znacznie więcej niż tylko przejściowy dyskomfort towarzyszący zbyt obfitym lub ciężkostrawnym posiłkom. Przede wszystkim powikłaniami choroby może być upośledzone wchłanianie składników odżywczych. W praktyce może to prowadzić do awitaminozy, zbyt niskiego poziomu pierwiastków (np. magnezu, wapnia) i niekontrolowanej utraty masy ciała.
Trzeba też pamiętać, że mikrobiota, czyli zespół mikroorganizmów zasiedlających jelita, odgrywa kluczową rolę dla zdrowia. Stan, w którym jej skład zostaje zaburzony ilościowo lub jakościowo określa się mianem dysbiozy. Jej objawy obejmują przede wszystkim:
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego (np. przewlekłe bóle brzucha),
- wysokie ryzyko rozwoju różnych chorób jelit (np. choroby Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego),
- ryzyko przedostania się toksyn do krwiobiegu (tzw. zespół nieszczelnego jelita),
- problemy skórne,
- zaburzenia natury psychicznej (z depresją włącznie),
- zachwianą odpowiedź układu odpornościowego.
Utrzymujące się przez wiele lat choroby przewlekłe mogą stać się przyczyną trwałego uszkodzenia ściany jelita i wyściełającej ją błony śluzowej.

Jak radzić sobie z problemami jelitowymi – zacznij od diety
Najprostsze dolegliwości jelitowe często można łagodzić odpowiednią dietą. Lekkostrawne posiłki spożywane w regularnych odstępach czasu, unikanie obfitych porcji na krótko przed położeniem się spać poprawi Twój komfort na co dzień. Choroby organiczne wymagają jednak indywidualnego podejścia.
Doskonałym przykładem diety eliminacyjnej jest Low FODMAP, czyli model żywieniowy stosowany w przypadku zespołu jelita nadwrażliwego (wrażliwego). Wymusza on ograniczenie lub przejściowe wyeliminowanie łatwo fermentujące węglowodany. Z kolei Zaburzenia mikrobioty jelitowej wymagają m.in. uzupełniania probiotyków i prebiotyków.
Czasami okazuje się, że sama dieta to zbyt mało, aby zaobserwować poprawę zdrowia. W wielu przypadkach rekomenduje się ograniczenie stresu lub modyfikację codziennych nawyków. Twoje jelita, podobnie jak mózg, nie lubią nadmiaru nerwów!
Diagnostyka i leczenie chorób jelit – kiedy udać się do lekarza?
Niepokojące objawy zawsze należy konsultować z gastrologiem. Specjalista może zlecić Ci odpowiednie badania endoskopowe (zwykle będzie to kolonoskopia), które pozwolą ocenić stan i pracę jelit. Rozważ szybką konsultację z lekarzem, jeżeli obserwujesz u siebie takie objawy jak:
- obecność krwi w stolcu,
- nawracające biegunki lub zaparcia,
- częste bóle brzucha z towarzyszącymi im wzdęciami lub nadmiarem gazów,
- przewlekłe zmęczenie,
- osłabienie.
Możesz skonsultować ze mną wyniki badań diagnostycznych. Pomogę Ci opracować dietę, która będzie dopasowana do Twojego stanu zdrowia.
Pytania i odpowiedzi:
Q: Czy częste biegunki oznaczają zespół jelita drażliwego?
A: Zespół jelita drażliwego ma złożoną i nie do końca poznaną etiologię. Jego objawy w dużej mierze zależą od typu choroby i mogą, ale nie muszą obejmować biegunek. Zwróć uwagę także na bóle brzucha, zaburzenia rytmu wypróżnień i zaparcia.
Q: Co może nasilać objawy IBS?
A: Rozwój choroby IBS pogłębiają m.in. przewlekły stres, używki (kawa alkohol), dieta bogata w fermentujące węglowodany. Z biegiem lat zespół jelita drażliwego może zmieniać typ, np. z zaparciowej na biegunkową lub mieszaną.
Bibliografia:
- Paruch K., Zespół jelita drażliwego – przyczyny, objawy, leczenie, Gerontologia Polska 2023; 31; 124-129;
- Saha L. Irritable bowel syndrome: pathogenesis, diagnosis, treatment, and evidence-based medicine. World J Gastroenterol. 2014 Jun 14;20(22):6759-73;
- https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-pokarmowego/nieswoiste-choroby-zapalne-jelit-zalecenia-zywieniowe/